Ons hulp is in die Naam van die Here wat die hemel en die aarde geskape het.
Geliefdes, genade en vrede vir u van God ons Vader en die Here Jesus Christus deur die kragtige werking van God die Heilige Gees.
Amen.

Lofpsalm 68:2.

Gebed.

Psalm 25:5.

Skriflesing:  Psalm 96

Teks: Kategismus Sondag 36.   Psalm 96

Dawid gebruik die taal en woorde wat God hom gegee het om die grootheid van die Here op die aarde te loof.
Maar ons taal plaas ons in 'n verhouding van geweldige verantwoordelikheid voor God.

Die feit dat ons gedoop is in die Naam van die Drie-enige God, plaas ons in ‘n verhouding tot Hom wat vereis dat ons Hom in alle waarheid moet aanbid.
Die teendeel is so dikwels waar. Ons versuim hierdie mooi pligte en gawes van ons.
Ons doen die nalatigheid op twee maniere.
Eerstens omdat ons die Here nie met die tong en mond loof soos wat ons moet nie.
En tweedens omdat ons sy Heilige Naam - wat ook in ons taal gegee is - ydellik gebruik. Dis die hele kwessie van die derde gebod. Die ellende is dat ons dikwels so diep val, dat ons die Naam van die Here sommer doodgewoon misbruik in ons gesprekke, sonder dat ons dit selfs agterkom.

Dit is 'n baie ernstige sonde om die Naam van God ydel te gebruik. Ydel gebruik, beteken dat ons dit gebruik onder omstandighede waar dit duidelik is dat dit nie met die nodige eerbied en respek is nie.

Wanneer ons in die gebed God se Naam aanroep, is dit met groot respek en verwagting.  En dan verhoor God ook ons gebed.  Kom ons dink vir een oomblik na oor wat die verhouding tussen iemand wat God se Naam gebruik om te vloek se verhouding tot God is.

Met wie praat hy wanneer hy vloek?
Dit kan tog nie met God wees nie, want met God praat mens net met groot huiwering.
 
God luister en verhoor wanneer ons sy Naam uitspreek in die gebed.
Ydele gebruik van God se Naam beteken letterlik dat ons God vir die gek aanhou. Ons bly Hom roep, maar ons spreek Hom nie aan nie.

Kyk na die rol wat God die Heilige Gees in hierdie saak speel.
Is dit nie waar dat die oomblikke wanneer ons vloek, die oomblikke is wanneer ons die heel minste dink wat ons doen nie? 

Vergewis die een wat God se Naam ydel gebruik homself daarvan of hy die Naam van God gebruik omdat die Heilige Gees hom inspireer om dit te doen?
En verder ook die vraag: In wie se Naam gaan hy wat die Here se Naam ydel gebruik na die Kerk toe.
 
Kom ons kyk ook sommer na dinge wat ons uit gewoonte doen, soos byvoorbeeld om te groet. Die Christene het van die begin af die gebruik om mekaar in die Naam van die Here goeie wense toe te wens.

In die Nuwe Testament het die mense mekaar gegroet met die woord : Genade.
Die wat meer Joodse agtergrond gehad het, het gegroet met die woord : Vrede.
Die Apostel Paulus het die twee aanmekaargelas, en daarom lees ons in die Bybel dat hy die mense groet met : Genade en vrede vir julle!

'n Groet in die Here, want Hy gee genade en vrede. So 'n Christelike groet is dus niks anders as 'n gebed nie. Jy bid dat God sy genade en vrede moet skenk aan hierdie mens voor jou.

Weeg nou dinge teen mekaar op:  Die persoon wat iemand in die Here groet en by ‘n ander geleentheid misbruik hy die Here se Naam.  Hier gebeur mos nou iets wat onversoenbaar is, en dit kan mos nie deur die Here geseën word as iemand die een oomblik die Here se Naam smaad, en die volgende oomblik die Here smeek om iemand te seën nie.  Dit is tog sekerlik nie moontlik nie.

Wat gaan van so iemand word? Hy moet lewe sonder seën.  Hy lewe saam met die toorn van God.
Die saak van laster, en die ydele gebruik van die Here se Naam gaan nog verder.  Die valse eed wat mense sweer val ook onder Godslastering en ydele gebruik van die Naam van die Here.

As jy 'n eed sweer, dan beteken dit dat jy God as Getuie inroep dat Hy moet instaan vir die waarheid wat jy nou vertel.
Sweer jy 'n valse eed, dan roep jy die Regverdige God van waarheid in om in te staan vir jou leuen.
In daardie geval skend so ‘n mens God se heiligheid openlik.
Daarom vertoorn die Here Hom so oor hierdie soort van sonde.
 
Maar nou gaan die saak nog verder.  Dit gaan nie net oor vals sweer nie, maar ook oor onnodig sweer. 

God se Naam moet baie spaarsamig en met die hoogste waardigheid gebruik word. 
Hy kan nie ingeroep word vir elke nietigheid nie.
 
Dit beteken nou nie dat ons glad nie 'n eed mag sweer nie.  Inteendeel! Die ware eed is 'n erkenning en verheerliking van God se Naam.

Maar die eed wat ons sommer sweer in geselskap, strek nie die God van hemel en aarde tot eer nie.

Nou is dit sekerlik baie maklik om te sê dat ons nie hierdie sondes deel nie, want ons vloek nie, en ons sweer ook nie onnodig nie. Dan kan dit dalk so wees.

Maar daar is tog van ons wat in mekaar se teenwoordigheid die Naam van die Here ydel gebruik.
Ons bekommernis oor God se heiligheid moet so groot wees dat nie een van ons dit sal doen nie  -  en nie eers ‘n skyn daarvan nie.
Verder behoort ons diegene wat die Here se Naam in ons teenwoordigheid gebruik,  in liefde te vermaan.
 
Ons kan nie sommer sê dat ons niks met die saak te doene het nie, want ons naaste se saligheid en God se heerlikheid is heeltemal ons saak!  Ons het dus deel aan hierdie sondes as ons dit ooglopend toelaat, en geen poging aanwend om dit te verhoed nie.

Let ook op die volgende saak: 'n Gevloek kom uit die hart uit.
Want die Here sal die een wat sy Naam ydellik gebruik, nie ongestraf laat bly nie.
Eintlik is dit logies, want wie sal nou kan verwag dat so 'n koelbloedige sondaar by die God kan lewe wie se Naam hy as vloek en skeldwoord gebruik het.  Die hel is die oortreder van hierdie gebod se voorland.

Maar hierdie gebod verbied ons nie net om die Naam van God onheilig te gebruik nie.

Dit gebied ons ook tot die heilige roeping om God se Naam wel te gebruik, want ons moet: met eerbied, en diepe aanbidding.

Ons lees in Psalm 50 : 15

en roep My aan in die dag van benoudheid: Ek sal jou uithelp, en jy moet My eer.  (Psalms 50:15 AFR1953)
 
Geliefdes, laat ons dan nie die lankmoedigheid van die Here in hierdie gebod beproef nie.
Kom ons lees Kategismus Sondag 36 saam.

Vraag 99:  Wat eis die derde gebod?

Antwoord:  Ons mag die Naam van God nie laster of misbruik deur te vloek (a), deur 'n valse eed (b) of deur onnodig te sweer nie (c).  Verder mag ons nie deur stil te bly of dit toe te laat ons aan sulke verskriklike sondes skuldig maak nie (d).  Kortom, ons mag die heilige Naam van God nie anders as met vrees en eerbied gebruik nie (e), sodat Hy deur ons reg bely (f), aangeroep (g) en in al ons woorde en werke geprys word (h).

(a)Lev 24:15, 16.  (b) Lev 19:12.  (c) Matt 5:37;  Jak 5:12.  (d) Lev 5:1;  Spr 29:24.  (e) Jer 4:2;  Jes 45:23.  (f)  Matt 10:32;  Rom 10:9, 10.  (g) Ps 50:15;  1 Tim 2:8.  (h) Kol 3:17;  Rom 2:24;1 Tim 6:1.

Vraag 100:  Is dit dan so 'n groot sonde om die Naam van God te laster deur te sweer en te vloek dat God Hom ook oor elkeen vertoorn wat hierdie sonde nie sover moontlik teëgaan en verbied nie?

Antwoord:  Ja, seker (a), want geen sonde is groter en vertoorn God meer as die lastering van sy Naam nie.  Daarom het Hy ook beveel om dit met die dood te straf (b).

(a)Spr 29:24;  Lev 5:1.  (b) Lev 24:16.

Amen.

Slotgebed.

Slotpsalm 105:1, 5.

Die genade van die Here Jesus Christus en die liefde van God en die gemeenskap van die Heilige Gees bly by u almal.
Amen

Dr. M.J. du Plessis
Gereformeerde Kerk Bellville
Datum:  30 Desember 2001.